Vè Thánh Gióng

Từ khó

Thương

Còn gọi là Ân, hay Ân Thương, một triều đại trong lịch sử Trung Quốc (khoảng 1766-1122 trước Công nguyên), cai trị cả một vùng đồng bằng rộng lớn phía Bắc Trung Quốc thời bấy giờ. Vua thứ 30 của nhà Thương là Trụ Vương khét tiếng tàn bạo, bị bộ tộc Chu nổi dậy giết chết, lập nên nhà Chu. Nhà Chu không tận diệt hậu duệ nhà Thương, thậm chí còn phong đất nhưng nhà Thương từ đó tự suy dần và diệt vong.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Mở bản đồ lớn ↗

Đọc thêm trên Wikipedia ↗

Ngũ nhung

Năm món đồ binh khí thời xưa: cung, nỏ, giáo, mác, kích.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Xâm cương

Xâm lấn biên cương, bờ cõi.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Vũ Ninh

Tên một ngọn núi ở tỉnh Bắc Ninh, theo sự tích là quê của Thánh Gióng (Phù Đổng Thiên Vương). Thánh Gióng là một trong bốn vị thánh bất tử trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam (tứ bất tử), là người có công dẹp giặc Ân đem lại thái bình cho đất nước. Truyền thuyết kể rằng: Ông sinh ra thời vua Hùng thứ 6 tại xã Phù Đổng, huyện Gia Lâm, Hà Nội, do mẹ ông ướm chân vào một vết chân lớn trên đất về mang thai. Tuy lên ba nhưng Gióng không biết nói cười, đi đứng. Đến khi giặc Ân kéo đến bờ cõi, Gióng bỗng dưng cất tiếng gọi mẹ nhờ mời sứ giả của vua vào, đưa yêu sách đòi áo giáp, roi và ngựa sắt để đánh giặc. Chỉ trong mấy hôm, Gióng vươn vai thành một tráng sĩ cao lớn, cưỡi ngựa sắt vua ban đánh giặc Ân tan tác. Đuổi đám tàn quân đến chân núi Sóc (Sóc Sơn), Gióng cởi áo giáp, thả dao, cùng ngựa bay về trời.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Phù Đổng

Tên một ngôi làng theo truyền thuyết là quê hương của Thánh Gióng, nay thuộc xã Phù Đổng, huyện Gia Lâm, Hà Nội.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Mở bản đồ lớn ↗

Đọc thêm trên Wikipedia ↗

Rày

Nay, bây giờ (phương ngữ).
Xem trong Từ điển · 3 bài

Linh san

Theo Hoàng Xuân Hãn, đó là Sóc Sơn (còn gọi là Vệ Linh Sơn, núi Mã, núi Đền), một ngọn núi thuộc xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn, Hà Nội. Theo truyền thuyết, đây là nơi sau khi đánh tan giặc Ân, Thánh Gióng cởi áo giáp, bỏ lại roi và cùng ngựa sắt bay về trời.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Trần hoàn

Trần: bụi bặm, chỉ cõi đời bụi bặm; Hoàn: cõi lớn. Trần hoàn chỉ trần thế nói chung.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Cố viên

Vườn cũ, tức làng Phù Đổng, nơi có đền Phù Đổng thờ Thánh Gióng, nay thuộc xã Phù Đổng, huyện Gia Lâm, Hà Nội
Xem trong Từ điển · 1 bài

Sử xanh

Ngày xưa khi chưa có giấy, sử sách được chép lên miếng tre trúc, có vỏ màu xanh, nên được gọi là sử xanh (thanh sử).
Xem trong Từ điển · 1 bài

Chú thích chung

Năm câu cuối của bài ca dao này gần giống với năm câu cuối của tiết Phù Đổng thiên vương trong Đại Nam Quốc sử diễn ca: Trận mây theo ngọn cờ đào, Ra uy sấm sét, nửa chiều giặc tan. Áo nhung cởi lại Linh san, Thoắt đà thoát nợ trần hoàn lên tiên. Miếu đình còn dấu cố viên, Chẳng hay chuyện cũ lưu truyền có không?