Vè Tà Lơn

Từ khó

Hiểm địa

Vùng đất hiểm trở, đi lại khó khăn (từ Hán Việt).
Xem trong Từ điển · 1 bài

Đa đoan

Lắm mối, lắm chuyện lôi thôi, rắc rối. Cơ trời dâu bể đa đoan, Một nhà để chị riêng oan một mình (Truyện Kiều)
Xem trong Từ điển · 1 bài

Nghinh ngang

Nghênh ngang.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Cá sấu

Một loài bò sát ăn thịt, thường sống ở môi trường nước như đầm lầy, sông suối, có bộ hàm rất khỏe. Chữ sấu trong cá sấu bắt nguồn từ phiên âm tiếng Trung 兽 (shou) có nghĩa là "thú." Người Trung Quốc xưa gọi như vậy vì nó vừa sống dưới nước như cá vừa có nanh vuốt giống thú.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Gấu ngựa

Một loài gấu lớn có tai lớn, toàn thân lông đen, dài, thô, có yếm hình chữ V ở ngực màu kem hoặc trắng mờ, leo trèo giỏi, kiếm ăn chủ yếu vào ban đêm. Gấu ngựa ăn tạp, từ quả chín, mầm cây, mật ong tới các loài cá và chim thú nhỏ. Hiện gấu ngựa được xếp vào một trong số các động vật đang bị đe dọa.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Rạch

Sông nhỏ chảy ra sông lớn.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Báo đen

Còn gọi là beo, là một dạng biến dị di truyền xảy ra đối với một vài loài mèo lớn, có màu đen do mang đột biến gen liên quan đến quá trình chuyển hóa melanin. Biến dị này có thể đem lại một vài ưu thế chọn lọc giúp báo đen dễ sinh sống trong những khu vực có mật độ rừng dày dặc, mức chiếu sáng rất thấp. Báo đen không được xem là một loài riêng vì không có sự cách ly giao phối với các nhóm khác. Biến dị này phổ biến ở báo đốm Mỹ và báo hoa mai. Ở nước ta ghi nhận có 3 loại báo là báo hoa mai, báo gấm, và báo lửa.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Hổ

Còn gọi là cọp, hùm, dân gian còn gọi là ông ba mươi hay chúa sơn lâm, một loài động vật có vú, ăn thịt sống, có tuổi thọ khoảng 20 năm. Phần lớn các loài hổ sống trong rừng và đồng cỏ, kém leo trèo nhưng đa số bơi lội giỏi, hay đi săn đơn lẻ. Thức ăn của chúng chủ yếu là các động vật ăn cỏ cỡ trung bình như hươu, nai, lợn rừng, trâu, v.v., ngoài ra chúng cũng săn bắt và ăn thịt các loại mồi to hay nhỏ hơn nếu cần. Một con hổ trung bình có thể ăn tới 27 kg một ngày và có thể nhịn ăn khoảng 2 hoặc 3 ngày. Loài hổ thường thấy ở Việt Nam là hổ Đông Dương. Tuy nhiên, ở nước ta, gần 3/4 lượng hổ đã bị giết. Năm 2010, số lượng hổ ở Việt Nam chỉ còn vỏn vẹn 30 con. Hổ thường bị săn bắt để lấy da, xương, hay các bộ phận khác. Nạn săn bắt, buôn bán hổ khiến số lượng loài động vật quý hiếm này giảm 95% so với đầu thế kỷ 20. Ngày nay trên thế giới chỉ còn khoảng 5.000 – 7.000 cá thể hổ hoang dã, trong đó có khoảng 200 ở Việt Nam và 1.500 ở Ấn Độ. Loài hổ đã được đưa vào danh sách các loài đang gặp nguy hiểm.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Chồn

Một họ động vật có vú thuộc bộ Ăn thịt, có loài sống trên cạn, có loài sống dưới nước (như rái cá). Xem thêm về các loài chồn có tại Việt Nam ở đây.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Cáo

Loài thú ăn thịt thuộc họ chó, cỡ trung bình, ăn các loài lợn rừng nhỏ, nai, hoẵng và các loài chim thú khác. Cáo thường sống thành đàn lớn, có thể lớn tới 15 – 20 con, ở các kiểu rừng khác nhau, từ rừng già, rừng tái sinh, đến rừng hỗn giao tre nứa. Đây là loài rất hiếm, hiện đang suy giảm, có nguy cơ tuyệt chủng. Ở nước ta, chúng thường phân bố ở các tỉnh phía Bắc như Cao Bằng, Lạng Sơn.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Lợn rừng

Cũng gọi là lợn lòi, loài lợn được xem là thủy tổ của lợn nhà. Lợn rừng nặng 40-200 kg, lông thô cứng màu đen xám, thường có răng nanh to dài chìa ra ngoài mõm, sống thành đàn 5-20 con trong rừng hoặc ven các nương rẫy, kiếm ăn đêm , ngày nghỉ trong các bụi rậm, thích đằm mình trong vũng nước. Lợn rừng ăn tạp gồm các loại củ, quả giàu tinh bột, các loại quả cây rừng, măng tre nứa, chuối và nhiều động vật nhỏ như nhái, ngoé, giun đất, ong… Tại nước ta, lợn rừng có mặt khắp các tỉnh miền núi và trung du.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Bất loạn thiên

Cũng nói là bắt loạn thiên hoặc nói tắt là bắt loạn, cách nói mô tả mức độ rất nhiều của người Nam Bộ.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Nai

Loài thú ăn cỏ lớn họ Hươu. Lông dày, thường có màu nâu. Nai đực có sừng (gạc) ba nhánh. Nai sống đơn hoặc thành đàn ở nhiều sinh cảnh rừng: rừng thưa, rừng rụng lá, rừng thứ sinh, ven trảng cỏ. Nai thường kiếm ăn đêm, nơi xa dân cư, thức ăn là các loại cỏ, lá mầm, cây bụi, và quả rụng. Nai là thú cho da lông, thực phẩm và dược liệu (nhung, gạc). Ở Việt Nam ta, nai đã bị săn bắn nhiều, vùng sống bị thu hẹp, tuy nhiên chưa được đưa vào Sách đỏ.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Vượn

Tên gọi chung chỉ các loài giống khỉ, có tầm vóc nhỏ, nhanh nhẹn và uyển chuyển nhất trong số các loài thú sống trên cây cao mà không biết bay. Mỗi loài vượn có tiếng hú riêng. Tùy từng loài và phụ thuộc vào giới tính mà bộ lông của vượn có thể có màu từ nâu sẫm tới nâu nhạt, có khi đốm loang màu đen hay trắng. Vượn toàn trắng rất hiếm. Vượn sinh sống ở Đông Nam Á chủ yếu thuộc chi vượn lùn và vượn mào.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Hắc tinh tinh

Loại vượn không đuôi có thân hình to lớn, giống người, và có khả năng sử dụng một số công cụ thô sơ.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Kỳ lân

Một trong tứ linh, trong văn hóa của một số nước Đông Á. Lân có thể đi trên cỏ mà không làm hư hại cỏ, không làm tổn hại các sinh vật nhỏ bé sống trên đó. Lân có đầu nửa rồng nửa thú, đôi khi chỉ có một sừng, và sừng là biểu hiện của từ tâm vì không húc ai bao giờ.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Công

Một loài chim thuộc họ Trĩ, có tên Hán Việt là khổng tước. Chim trống bộ lông có màu lục óng ánh, đuôi rất dài, có màu lục ánh đồng, mỗi lông ở mút có sao màu lục xanh, đỏ đồng, vàng, nâu. Mào dài, hẹp thẳng đứng, phần mặt của nó có màu vàng và xanh, khi nó múa đuôi xòe ra hình nan quạt để thu hút chim mái. Công mái không có đuôi dài và đẹp như công trống.
Xem trong Từ điển · 2 bài

Đọc thêm trên Wikipedia ↗

Lọ nồi

Cũng gọi là nhọ nồi hoặc cà khu, một loài khỉ có bộ lông màu đen, hiện đã được đưa vào sách đỏ.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Tà Lơn

Tên người dân Tây Nam Bộ gọi núi Bokor, nay là công viên quốc gia Bokor, thuộc tỉnh Kampot của vương quốc Campuchia. Nằm ở độ cao 1.080m so với mực nước biển, cao nguyên Bokor có diện tích 1580 km2, là nơi sinh sống của nhiều loại động thực vật quý hiếm. Núi Bokor có nhiều hang động thâm u, kỳ bí đã dựng nên nhiều truyền thuyết về những hảo hán, giang hồ lặn lội từ Việt Nam sang để luyện bùa chú, học võ. Đây là một trong những điểm du lịch hấp dẫn nhất tại Kampot, Campuchia. Bokor theo tiếng Khmer nghĩa là cái gù của con bò, xuất phát từ hình dáng của núi.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Kiến hùm

Loại kiến lớn, thân màu đen, thường làm tổ trên các cây cao.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Cheo cheo

Gọi tắt là cheo, một loài thú giống hoẵng và hươu nhưng nhỏ hơn nhiều, toàn thân phủ lông màu nâu đỏ, vùng ngực và dưới bụng có ba vệt lông trắng song song với thân, lông mịn, ngắn và bóng mượt.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Đẻn

Một loài rắn biển thân nhỏ và thon dài từ 1 đến 2 mét, có vảy, mình vằn da nhám, đầu nhỏ đuôi dẹt sống nhiều ở vùng biển Hà Tĩnh, Quảng Bình. Nọc đẻn rất độc, người bị đẻn mổ thường cầm chắc cái chết. Hiện nay đẻn thường được đánh bắt để làm món nhậu hoặc ngâm rượu.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Sứa gai

Loại sứa thân mình có nhiều gai như tép bưởi.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Cá cóc

Một loại động vật lưỡng cư, có bề ngoài nhìn giống thằn lằn (nên còn gọi là thằn lằn nước), đuôi dẹp và da thiếu vảy. Trên da cá cóc có nhiều mụn xù xì và tiết chất nhầy, nếu chạm phải có thể gây đau nhức.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Cá mao ếch

Cũng gọi là cá mang ếch, loài cá được sách Gia Định thành thông chí xếp thứ hai trong số bốn loại cá có nọc kịch độc: cá đuối gai, cá mang ếch, cá ngát và cá mặt quỷ. Cá có hình dáng xấu xí nhưng thịt có màu trắng ngà, mùi vị thơm ngon, dai và ngọt, ít có thứ cá nào sánh kịp. Các nhà hàng thường chế biến cá mao ếch thành nhiều món ngon độc đáo như cá nướng, cá nấu lẩu, đầu cá nấu cháo… trong đó hấp dẫn nhất là cá chưng tương.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Hồng đao

Chú thích này đang để ngỏ. Nếu bạn có thông tin về Hồng đao, hãy đóng góp cho chúng tôi.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Bù mắt

Một sinh vật nhỏ, tương tự như con muỗi, có rất nhiều ở các vùng sông nước Nam Bộ. Người bị bù mắt cắn, chỗ vết cắn sẽ sưng to, mọng nước, dễ nhiễm trùng.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Bực thạch

Bậc đá, bờ đá.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Vích

Một loại rùa biển, lớn hơn đồi mồi, có vẩy sừng cứng ghép sát với nhau, mai hình trái xoan, màu đen xám.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Hổ mang

Một loại rắn rất độc, thân mình có thể dài tới 2m, không có vảy má, thường bạnh cổ ra khi bị kích thích, khi đó ở phía trên cổ trông rõ một vòng tròn màu trắng (gọi là gọng kính). Lưng có màu nâu thẫm, vàng lục hay đen, hoặc đồng màu hoặc có những dải hoa văn như những vạch ngang đơn hoặc kép sáng màu hơn.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Đồi mồi

Một loài rùa biển, mai có vân đẹp nên thường bị đánh bắt để làm đồ mĩ nghệ (lược, vòng tay, vòng đeo cổ…). Những đốm nám trên da hoặc trái cây cũng gọi là vết đồi mồi.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Sam

Một sinh vật biển thuộc bộ giáp xác. Sam thường đi thành cặp ở dưới nước, lúc nào con sam đực cũng ôm lấy con sam cái, gọi là đôi sam. Dân gian ta có thành ngữ "thương như sam" hoặc "dính như sam."
Xem trong Từ điển · 2 bài

Linh đinh

Lênh đênh (phương ngữ Nam Bộ). Nghĩa rộng là nay đây mai đó.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Ốc len

Một loại ốc to khoảng ngón tay trỏ hoặc ngón tay cái, màu nâu đậm xen lẫn vân trắng, vỏ cứng với nhiều đường gân nhỏ xoay quanh. Ốc len thường được chế biến thành các món đặc sản như ốc len hầm nước dừa hoặc ốc len xào dừa.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Phượng hoàng

Một loài chim trong thần thoại Trung Quốc và các nước chịu ảnh hưởng. Trước đây, con trống được gọi là Phượng (hay phụng) còn con mái được gọi là Hoàng, nhưng ngày nay thì sự phân biệt đực, cái đã gần như không còn, và phượng hoàng được xem là giống cái, trong khi rồng được xem là giống đực. Phượng hoàng là vua của các loài chim, tượng trưng cho sự thanh cao.
Xem trong Từ điển · 6 bài

Loan

Theo một số điển tích thì phượng hoàng là tên chung của một loại linh vật: loan là con mái, phượng là con trống. Cũng có cách giải nghĩa khác về loan, mô tả loan là một loài chim giống với phượng hoàng. Trong văn thơ cổ, loan và phụng thường được dùng để chỉ đôi vợ chồng hoặc tình cảm vợ chồng (đèn loan, phòng loan…) Nào người phượng chạ loan chung, Nào người tiếc lục tham hồng là ai (Truyện Kiều)
Xem trong Từ điển · 2 bài

Đọc thêm trên Wikipedia ↗

Hồng hoàng

Một loại chim lớn, nổi bật với phần mũ mỏ màu vàng tươi và đen trên đỉnh chiếc mỏ lớn. Thức ăn của hồng hoàng chủ yếu là các loại quả. Nó cũng ăn cả các loài thú, chim, thằn lằn rắn và côn trùng nhỏ.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Chú thích chung

Vào thời Pháp thuộc, nhân dân ta nhiều người vì miếng cơm manh áo phải lưu lạc sang Cao Miên (Campuchia ngày nay), làm nhiều nghề để kiếm sống (đánh cá, thợ rừng…). Bài vè này kể cảnh ngộ của những người Việt ở Tà Lơn, một dãy núi cao nằm ở phía Tây Nam Campuchia. Đa số những loài cầm thú, rắn rết được nhắc đến trong bài này ngày nay đã gần như vắng bóng.

Thơ

Thư (phương ngữ Trung và Nam Bộ).
Xem trong Từ điển · 1 bài

Huynh đệ

Anh em (từ Hán Việt). Cũng có thể hiểu là anh chị em nói chung.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Hãn

Rõ ràng, chắc chắn (cổ ngữ, phương ngữ Nam Bộ). Trước sau chưa hãn dạ này Hai nàng ai tớ, ai thầy nói ra? (Lục Vân Tiên – Nguyễn Đình Chiểu)
Xem trong Từ điển · 2 bài

Bôn trình vạn lí

Đi xa, lưu lạc vạn dặm.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Từ mẫu

Mẹ hiền (từ Hán Việt).
Xem trong Từ điển · 1 bài

Ruột tằm

Tằm nhả tơ từ ruột, vì vậy người xưa hay ví von những chuyện đau lòng như là rút ruột tằm. Ruột tằm ngày một héo don Tuyết sương ngày một hao mòn hình ve (Truyện Kiều)
Xem trong Từ điển · 1 bài

Thời vận bất tề

Vận số không được bình thường, suôn sẻ. Ta hô! Thời vận bất tề, mệnh đồ đa suyễn (Than ôi! Thời vận chẳng bình thường, đường đời nhiều ngang trái) (Đằng Vương các tự – Vương Bột).
Xem trong Từ điển · 1 bài

Thời bất đạt

Không được thời, không gặp thời.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Mười ân

Mười ân đức của cha mẹ theo quan niệm của nhà Phật, bao gồm: hoài thai, sinh nở, vui mừng khi thấy mặt con, nuôi dưỡng, vì con mà chịu dơ bẩn, bú mớm nuôi nấng, tắm rửa săn sóc, lo lắng nhớ thương con, dạy dỗ, và thương con không tính toán.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Tam niên nhũ bộ

Ba năm đầu đời của đứa trẻ được mẹ cho bú sữa (nhũ), mớm cơm (bộ).
Xem trong Từ điển · 1 bài

Thập nguyệt

Cũng đọc là thập ngoạt, chỉ mười tháng mang thai.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Chỉn

Vốn là, thật là. Theo học giả An Chi, từ này bắt nguồn từ chữ Hán chân 真 (vốn là, nguyên là).
Xem trong Từ điển · 1 bài

Mây

Tên chung của khoảng hơn 600 loài dây leo thuộc họ cọ, thân có nhiều gai, mọc nhiều ở các vùng rừng núi nước ta. Gỗ mây rất dẻo, được khai thác để sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ, đồ dùng trong gia đình như bàn, ghế, đan giỏ đựng… Loài mây được trồng và sử dụng nhiều nhất ở nước ta là mây nếp.
Xem trong Từ điển · 1 bài

Mù

Sương (phương ngữ Trung và Nam Bộ).
Xem trong Từ điển · 1 bài