Phê phán xã hội

Lúc khó thì chẳng ai nhìn

Lúc khó thì chẳng ai nhìnĐến khi đỗ Trạng, chín nghìn anh em

Mạt cưa anh tưởng là trầm

Mạt cưa anh tưởng là trầmGiấy hồng cuộn lại ai cũng tưởng lầm là em

Bài ca dao là lời tự trách đầy mỉa mai của chàng trai (hoặc lời nhận xét từ người ngoài) về sự nhìn nhận lầm người, lầm chọn trong tình yêu. Anh ta đã bị vẻ bề…

Mẹ em tham gạo tham gà

Mẹ em tham gạo tham gàĐem em gả bán cho nhà cao sang

Bài ca dao là lời than thân, trách phận của người con gái bị cha mẹ ép gả vì ham sính lễ, tiền tài và danh vọng. Qua hình ảnh người chồng còn nhỏ bé, non nớt,…

Mẹ em tham thúng xôi rền

Mẹ em tham thúng xôi rềnTham con lợn béo, tham tiền Cảnh Hưng

Mèo lành ai nỡ cắt tai

Mèo lành ai nỡ cắt tai,Gái hư chồng bỏ khoe tài làm chi

Mới yêu thì cũ cũng yêu

Mới yêu thì cũ cũng yêuMới có mĩ miều, cũ có công lênh

Một bồn hai kiểng kém xanh

Một bồn hai kiểng kém xanhMột chàng hai thiếp phải sanh nhiều bề

Muốn ăn gắp bỏ cho người

Muốn ăn gắp bỏ cho ngườiGắp đi gắp lại, lại rơi vào mình

Năm xưa anh ở trên trời

Năm xưa anh ở trên trờiĐứt dây rớt xuống làm người trần gian

Ngày ngày cắp nón ra đi

Ngày ngày cắp nón ra điBuôn gì chẳng có, bán gì thì không

Nghèo mà làm bạn với giàu

Nghèo mà làm bạn với giàu,Đứng lên ngồi xuống nó đau cái đì

Ngồi trong cửa sổ chạm rồng

Ngồi trong cửa sổ chạm rồngChăn loan gối phượng không chồng cũng hư

Ngựa ô chẳng cưỡi, cưỡi bò

Ngựa ô chẳng cưỡi, cưỡi bòĐường ngay không chạy, chạy dò đường quanh

Người trên chẳng giữ kỉ cương

Người trên chẳng giữ kỉ cươngKhiến cho kẻ dưới lập đường mây mưa

Nhà ai chồng quỷ vợ ma

Nhà ai chồng quỷ vợ maHễ ông ăn chả thì bà ăn nem

Nhà rường mà lợp tranh mây

Nhà rường mà lợp tranh mâyThân anh hai vợ như dây buộc mình

Những người thắt đáy lưng ong

Những người thắt đáy lưng ongÐã khéo chiều chồng lại khéo nuôi con.

Nước đường mà đựng chậu thau

Nước đường mà đựng chậu thauCái mâm chữ triện đựng rau thài lài

Nước giữa dòng chê trong chê đục

Nước giữa dòng chê trong chê đụcVũng trâu nằm hì hục khen ngon.

Ở đâu mà chẳng biết ta?

Ở đâu mà chẳng biết ta?Ta con ông Sấm, cháu bà Thiên Lôi

Ở nhà nhất mẹ nhì con

Ở nhà nhất mẹ nhì conRa đường lắm kẻ còn giòn hơn ta.

Ông già tôi chẳng lấy ông đâu

Ông già tôi chẳng lấy ông đâuÔng đừng cạo mặt nhổ râu tốn tiền.

Ớt nào là ớt chẳng cay

Ớt nào là ớt chẳng cay,Gái nào mà gái chẳng hay ghen chồng

• Quy luật tâm lý/tự nhiên (theo quan niệm dân gian): Câu này dùng hình ảnh ẩn dụ (ớt thì vị nào cũng cay, vôi thì loại nào cũng nồng) để khẳng định ghen tuông…

Quả cau nho nhỏ

Quả cau nho nhỏCái vỏ vân vân

Quân tử là quân tử Tàu

Quân tử là quân tử TàuĂn cơm thì ít, ăn rau thì nhiều.

Ra đường bà nọ bà kia

Ra đường bà nọ bà kiaVề nhà không khỏi cái nia cái sàng

Rượu nào rượu lại say người

Rượu nào rượu lại say ngườiBớ người say rượu, chớ cười rượu say!

Số cô chẳng giàu thì nghèo

Số cô chẳng giàu thì nghèoNgày ba mươi tết thịt treo trong nhà