Ca dao · Tự do

Gẫm thân phận thiếp như thuyền kia không bánh

Lời
Gẫm thân phận thiếp như thuyền kia không bánhThân vì muốn lập thân mà ngại nặng gánh gia đìnhChàng ơi! Tại cảnh gia đàng em có một ông cha già đành cỡi hạc chầu tiênCòn bà mẹ hiền như trái chín trên nhành chờ khi ướm rụng.Chàng ơi! Em ra đây, gặp chàng em hỏi thiệtTrai chàng tính cho em ở vậy hay là em cất bước thượng trình tòng phuChàng ơi! Tại cảnh gia đàng của em, mấy ống tre ngã xiêu ngã tó.Mấy tấm vạt cau rớt lên rớt xuống, ai ngó vào cũng chặc lưỡi lắc đầu, hỡi ôi cho thân phận thiếp.Anh kết nghĩa lương duyên với em tình chồng nghĩa vợ. Anh em bạn của anh đứng ngoài xa, miệng kêu tay ngoắc.Bớ Tư ơi ! Người đâu sao không khác chi chị Thoại Khanh thuở trước khảy đàn tầm bạn mà kết nghĩa ái ân làm gì?
Bản lưu truyền phổ biến

Lời ghi theo cách người Việt thường đọc, hát hiện nay. Thư viện đang đối chiếu dần với sách in; khi xong, nhãn này ghi tên sách và số trang.

Có sách? Gửi số trang · Lời này từ đâu? · Cách biên soạn

Ý nghĩa

"Cỡi hạc chầu tiên" chỉ người cha già sắp khuất, "trái chín trên nhành chờ khi ướm rụng" ví người mẹ tuổi đã cao; "tòng phu" là theo chồng, "Thoại Khanh" là nhân vật hiếu nghĩa trong truyện Nôm "Thoại Khanh – Châu Tuấn". Người con gái phận nghèo (nhà cửa xiêu vẹo "tre ngã xiêu ngã tó") đứng giữa hai bề: hiếu với cha mẹ già và nghĩa với người thương. Bài ca diễn tả nỗi giằng xé của người phụ nữ muốn trọn cả chữ hiếu lẫn chữ tình mà đành ngậm ngùi vì cảnh nhà.

Từ khó

Thoại Khanh – Châu Tuấn
Một truyện thơ Nôm khuyết danh rất nổi tiếng ở Nam Bộ ngày trước, đã được chuyển thể thành cải lương và phim. Thoại Khanh là một phụ nữ xinh đẹp, người vợ hiền, dâu thảo. Châu Tuấn – chồng nàng, bị đày đi sứ 17 năm. Thoại Khanh lưu lạc, đói rách, nhưng vẫn nhường cơm sẻ áo với mẹ chồng, thậm chí cắt thịt ở cánh tay để nuôi mẹ, khoét mắt mình để cứu mẹ. Châu Tuấn thi đỗ Trạng nguyên, hai lần được hai vua Tống vương và Tề vương gả con gái, nhưng chàng đều khước từ, không phụ người vợ thuở hàn vi. Mối tình chung thủy của Thoại Khanh, Châu Tuấn đã cảm hoá cả hai vị vua và hai nàng công chúa, làm thần Phật xúc động. Sau cùng Châu Tuấn được lên ngôi vua, sống sung sướng cùng Thoại Khanh và hai người vợ thứ con Tề vương và Tống vương. Xem vở cải lương Thoại Khanh – Châu Tuấn.
Xem trong Từ điển · 1 bài
Chú thích chung
Bài ca dao này rút từ truyện Ngày xưa tháng chạp trong tập Biển cỏ miền Tây của nhà văn Sơn Nam. Theo nhà văn Sơn Nam, đây là một bài hát huê tình, lớp hò nghèo (than nghèo). Hát huê tình là một thể loại ca dao đặc biệt của người miền Tây: "Hát đưa em với hát huê tình không khác nhau. Đưa em ở trong nhà. Hò hát ở ngoài ruộng."

Hiểu thêm

Cách hiểu của bạn đọc 0

Bạn đọc viết theo cách mình hiểu — không phải giải nghĩa của ban biên tập.

Chưa có cách hiểu nào được hiện.

Chia sẻ cách hiểu

Chia sẻ cách hiểu của bạn

Vài dòng theo cách bạn hiểu, tối đa 1.000 ký tự. Không đưa thông tin cá nhân.

Không cần tên thật, email hay số điện thoại. Người biên soạn đọc trước; chỉ hiện trên trang sau khi được duyệt. Thư viện không lưu địa chỉ mạng của bạn.

Bài cảm nhận 0

Chưa có bài cảm nhận nào về bài này.

Viết cảm nhận

Cảm nghĩ 0

Chưa có cảm nghĩ nào.

Viết cảm nghĩ

Đọc thêm

Đọc tiếp

Ca dao

Ví dầu tình bậu muốn thôi

Ví dầu tình bậu muốn thôiBậu gieo tiếng dữ cho rồi bậu ra

Đây là một câu ca dao Nam Bộ phản ánh sự trách móc, nỗi đau đớn và sự thật phũ phàng khi một trong hai người muốn dứt tình và chọn cách nói xấu, bôi nhọ đối ph…

Cùng chủ đề Hát ruĐọc
Ca dao

Anh thương em

Anh thương emThương quấn, thương quýt

Cùng chủ đề Thân phận con ngườiĐọc
Lời này từ đâu?

Ảnh để chia sẻ

Chọn khổ và nền rồi tải ảnh để đăng Facebook, Zalo. Ảnh luôn kèm tên thư viện và đường dẫn bài.

Ca dao
Gẫm thân phận thiếp như thuyền kia không bánhThân vì muốn lập thân mà ngại nặng gánh gia đìnhChàng ơi! Tại cảnh gia đàng em có một ông cha già đành cỡi hạc chầu tiênCòn bà mẹ hiền như trái chín trên nhành chờ khi ướm rụng.…

"Cỡi hạc chầu tiên" chỉ người cha già sắp khuất, "trái chín trên nhành chờ khi ướm rụng" ví người mẹ tuổi đã cao; "tòng phu" là theo chồng, "Thoại Khanh" là nhân vật hiếu nghĩa trong truyện Nôm "Thoại Khanh – Châu Tuấn". Người con gái phận nghèo (nhà cửa xiêu vẹo "tre ngã xiêu ngã tó") đứng giữa hai bề: hiếu với cha mẹ già và nghĩa với người thương. Bài ca diễn tả nỗi giằng xé của người phụ nữ muốn trọn cả chữ hiếu lẫn chữ tình mà đành ngậm ngùi vì cảnh nhà.

Thư viện Văn học Dân gian Việt Namphongdao.com/ca-dao/…
Khổ ảnh
Nền

Bạn muốn góp gì?

Một chi tiết nhỏ cũng giúp trang đọc đầy đủ hơn. Không cần đăng nhập.