Ướt áo xanh lụy tình Tư Mã

Từ khó

Bạch Cư Dị

(772 – 846) tự Lạc Thiên, hiệu Hương Sơn cư sĩ hoặc Túy Ngâm tiên sinh, đồng thời vì có thời gian làm chức tư mã ở Giang Châu nên cũng gọi là Giang Châu Tư mã. Ông là nhà thơ Trung Quốc đời Đường, rất nổi tiếng với hai bài thơ Trường hận ca kể về mối tình giữa Đường Huyền Tông và Dương Quý phi, và Tì bà hành kể về cuộc gặp gỡ của chính tác giả với một ca kĩ đàn tì bà. Người đời sau xếp tài thơ của ông chỉ sau Lý Bạch và Đỗ Phủ.

Áo xanh Tư Mã

Một ý trong bài thơ Tì bà hành của Bạch Cư Dị, sau khi nhà thơ cùng bạn hữu nghe câu chuyện của người ca nữ: Tọa trung khấp hạ tùy tối đa, Giang Châu tư mã thanh sam thấp. Dịch nghĩa: Trong những người ngồi (trong thuyền) ấy ai là người khóc nhiều nhất Tư mã Giang Châu ướt đẫm vạt áo xanh Bản dịch của Phan Huy Thực: Lệ ai chan chứa hơn người? Giang châu Tư mã đượm mùi áo xanh.

Khách thiên nhai

Khách ở chân trời, lấy ý từ bài Tì bà hành của Bạch Cư Dị: Đồng thị thiên nhai luân lạc nhân, Tương phùng hà tất tằng tương thức. Dịch nghĩa: Cùng là kẻ lưu lạc ở nơi chân trời Gặp gỡ nhau hà tất đã từng quen biết Bản dịch của Phan Huy Thực: Cùng một lứa bên trời lận đận, Gặp gỡ nhau lọ sẵn quen nhau.

Sông Hương

Tên con sông rất đẹp chảy ngang thành phố Huế và một số huyện của tỉnh Thừa Thiên-Huế. Tùy theo giai đoạn lịch sử, sông còn có các tên là Linh Giang, Kim Trà, Hương Trà… Ngoài ra, người xưa còn có những tên địa phương như sông Dinh, sông Yên Lục, sông Lô Dung… Sông Hương đã được đưa vào rất nhiều bài thơ, bài hát về Huế, đồng thời cùng với núi Ngự là hình ảnh tượng trưng cho vùng đất này.