Không chồng mà chửa mới ngoan

Câu ca dao dân gian nổi tiếng, đồng thời cũng gắn liền với bài thơ trào phúng "Không chồng mà chửa" (còn gọi là Vịnh người chửa hoang) của nữ sĩ Hồ Xuân Hương. Ý nghĩa của câu nói • Nghĩa bề mặt (nghịch lý trào phúng): Trong xã hội phong kiến xưa, việc một người phụ nữ có thai khi chưa kết hôn ("chửa hoang") là một trọng tội, bị làng xóm dị nghị, phán xét và trừng phạt khốc liệt. Ngược lại, có chồng mà mang thai là chuyện hiển nhiên, bình thường của nhân thế. • Nghĩa sâu xa (tiếng nói phản kháng): • Câu thơ mang sắc thái mỉa mai, thách thức định kiến và đạo đức giả của xã hội phong kiến. • Chữ "ngoan" ở đây không theo nghĩa ngoan ngoãn thông thường, mà mang hàm ý mỉa mai, cứng cỏi, hoặc là sự khẳng định bản lĩnh dám làm dám chịu của người phụ nữ trước búa rìu dư luận. • Tác phẩm đề cao quyền sống, sự bao dung và thiên chức của người phụ nữ, biến nỗi đau thân phận thành tiếng nói kiêu hãnh bảo vệ tình yêu và sinh mệnh đứa trẻ.