Bớ này anh nó ơi

Từ khó

Bơ thờ

Thẫn thờ và ngơ ngẩn vì không ổn định trong lòng.

Lắng

Để yên cho cấn, bã chìm xuống đáy. Cũng gọi là lóng.

Thầy pháp

Thầy phù thủy, theo tín ngưỡng dân gian được cho là có pháp thuật, trừ được tà ma quỷ quái.

Hạ bạc

Nghề bắt cá. Trong xã hội cũ, đây là một nghề bị coi thường, khinh rẻ.

Ngỡi

Tiếng địa phương Nam Bộ của "ngãi" (nghĩa, tình nghĩa).

Quản

Người Nam Bộ đọc là quyển, một loại nhạc cụ hình ống giống như ống sáo, ống tiêu.

Giọng kèn giọng quyển

Lời thêu dệt thêm bớt, không trung thực. Xem chú thích Quyển.

Thá, ví

Tiếng hô khi đi cày bừa, để bắt trâu hướng vào trong (thá) hay hướng ra ngoài (ví).

Ngõng

Mấu hình trụ để tra cán cối xay, làm điểm tựa, nếu không thì cối xay không quay được.

Hương

Tên gọi chung của một số chức tước ở cấp xã dưới thời Nguyễn, ví dụ hương chánh làm nhiệm vụ thu thuế, chi xuất, phân công sai phái, hương quản chuyên trách giữ gìn an ninh trật tự, kiểm tra nhân khẩu, hương thân làm nhiệm vụ giáo hóa thuần phong mỹ tục…

Tổng

Đơn vị hành chính thời Lê, Nguyễn, trên xã, dưới huyện. Một tổng thường gồm nhiều xã. Người đứng đầu tổng là chánh tổng, cũng gọi là ông Tổng.

Chú thích chung

Có bản chép: đầu trễ.

Hát bội

Một loại hình văn nghệ dân gian cổ truyền phổ biến trước đây. Đây là một loại hình mang nặng tính ước lệ. Các diễn viên hát bộ phân biệt từ mặt mũi, râu tóc, áo quần để rõ kẻ trung nịnh, người sang hèn, ai thô lậu, thanh tú, ai minh chánh, gian tà. Sắc đỏ được dùng dặm mặt để biểu hiện vai trung thần; màu xám là nịnh thần; màu đen là kẻ chân thật; màu lục là hồn ma… Dàn nhạc dùng trong hát bội gồm có những nhạc cụ như: trống chiến, đồng la, kèn, đờn cò và có khi ống sáo. Nội dung các vở hát bội thường là các điển tích Trung Hoa. Về tên gọi, "bộ" đây có nghĩa là diễn xuất của nghệ sĩ đều phải phân đúng từng bộ diễn, nên gọi là "hát bộ", "diễn bộ", "ra bộ.. Gọi là “hát bội” là vì trong nghệ thuật hóa trang, đào kép phải đeo, phải giắt (bội) những cờ phướng, lông công, lông trĩ… lên người. Còn "tuồng" là do chữ "Liên Trường" (kéo dài liên tiếp thành một vở tuồng tích có khởi đầu truyện, có hồi kết cuộc, phân biệt với các ca diễn từng bài ngắn, từng trích đoạn), do ngôn ngữ địa phương mà thành "luông tuồng," "luôn tuồng…" Xem vở hát bội Thần nữ dâng Ngũ Linh Kỳ.

Loan

Theo một số điển tích thì phượng hoàng là tên chung của một loại linh vật: loan là con mái, phượng là con trống. Cũng có cách giải nghĩa khác về loan, mô tả loan là một loài chim giống với phượng hoàng. Trong văn thơ cổ, loan và phụng thường được dùng để chỉ đôi vợ chồng hoặc tình cảm vợ chồng (đèn loan, phòng loan…) Nào người phượng chạ loan chung, Nào người tiếc lục tham hồng là ai (Truyện Kiều)