Vè tàu điện

Từ khó

Canh

Đơn vị tính thời gian ban đêm ngày xưa. Người xưa chia một đêm ra thành năm canh (đêm năm canh, ngày sáu khắc). Theo đó, canh một là giờ Tuất (19-21h), canh hai là giờ Hợi (21-23h), canh ba là giờ Tí (23h-1h sáng), canh tư là giờ Sửu (1h-3h), canh năm là giờ Dần (3h-5h). Mỗi lúc sang canh thường có trống điểm, gọi là trống canh.

La ga

Tiếng Pháp la gare, nghĩa là nhà ga.

Thụy Khuê

Làng cổ bên bờ hồ Tây, nay thuộc phường Thụy Khuê, quận Tây Hồ, Hà Nội. Làng xưa có tên là Thụy Chương, năm 1847 vì húy kị với thụy hiệu vua Thiệu Trị (Chương hoàng đế) nên phải đổi thành Thụy Khuê. Làng có nghề truyền thống làm rượu ướp hương sen nổi tiếng một thời.

Chú thích chung

Nhà ga Sở Xe điện Hà Nội được xây năm 1889 ở làng Thụy Khuê (tên cũ là Thụy Chương), phía gần sông Tô Lịch, nay là nhà số 67B phố Thụy Khuê, phường Thụy Khuê, quận Tây Hồ, Hà Nội.

Bồi

Người hầu hạ, giúp việc, thường là nam giới nhỏ tuổi. Từ này có gốc là phiên âm của từ tiếng Anh boy. Biết thân, thuở trước đi làm quách, Chẳng kí, không thông, cũng cậu bồi! (Than nghèo – Tú Xương)

Tiền kí cược

Khoản tiền cọc, đặt trước để bảo đảm.

Sơ vơ

Người soát vé tàu, theo âm tiếng Pháp serveur.

Chú thích chung

Ga Trung tâm Bờ Hồ xưa ở phố Đinh Tiên Hoàng (nay là tòa nhà “hàm cá mập”), cạnh hồ Hoàn Kiếm, chếch cầu Thê Húc, chỗ đối diện vòi phun nước quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục ngày nay, đầu các phố Cầu Gỗ – Hàng Gai – Đinh Lễ. Từ đây tàu tỏa ra sáu cửa ô đi ngoại vi Hà Nội: Yên Phụ, chợ Bưởi, Cầu Giấy, Hà Đông, chợ Mơ, chợ Vọng.

Chú thích chung

Tàu điện ở Hà Nội thời Pháp thuộc (trước 1954) thường có 2-3 toa, chia làm hạng nhất và hạng hai: toa hạng nhất là toa đầu, ngồi ngay sau người lái và ghế có bọc đệm; toa hạng hai ở sau chỉ có hai hàng ghế gỗ, hàng hóa xếp dưới ghế ngồi, thúng, mủng, quang gánh của người đi chợ được móc ở toa cuối. Sau 1954, chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa xóa bỏ cách phân chia thứ hạng này. Tàu tiếp tục hoạt động đến đầu những năm 1990 thì ngưng.