Coi tàu bay tại Lầu Đèn

Từ khó

Chí

Đến, kéo dài cho đến (từ Hán Việt).

Nửa lừng

Nửa lưng chừng (phương ngữ Nam Bộ).

Chú thích chung

Nguồn đào: ngọn suối; Hải khẩu: cửa biển. Nguồn đào hải khẩu: từ khắp mọi nơi.

Đà Nẵng

Tên thành phố thuộc Nam Trung Bộ, trước đây thuộc tỉnh Quảng Nam-Đà Nẵng. Nguồn gốc từ "Đà Nẵng" là biến dạng của từ Chăm cổ Daknan, nghĩa là "vùng nước rộng lớn" hay "sông lớn", "cửa sông cái" vì thành phố nằm bên bờ sông Hàn. Dưới thời nhà Nguyễn, Đà Nẵng có tên là Cửa Hàn, là thương cảng lớn nhất miền Trung. Cuộc xâm lược của Pháp tại Việt Nam khởi đầu chính tại thành phố này. Hiện nay Đà Nẵng là một thành phố hiện đại, trong lành, có tiềm năng du lịch rất lớn, và được xem là thành phố đáng sống nhất Việt Nam.

Hội An

Một địa danh thuộc tỉnh Quảng Nam, nay là thành phố trực thuộc tỉnh này. Trong lịch sử, nhất là giai đoạn từ thế kỉ 15 đến thế kỉ 19, Hội An từng là một hải cảng rất phồn thỉnh. Hiện nay địa danh này nổi tiếng về du lịch với phố cổ cùng các ngành truyền thống: mộc, gốm, trồng rau, đúc đồng… Hội An còn được gọi là phố Hội hoặc Hoài Phố, hay chỉ ngắn gọi là Phố theo cách gọi của người địa phương.

Sức

Hành động quan truyền lệnh cho dân bằng văn bản. Việc này tuy là việc thể dục, nhưng các thầy không được coi thường, nếu không tuân lệnh sẽ bị cữu. Nay sức. Lê Thăng (Tinh thần thể dục – Nguyễn Công Hoan)

Rần rần

Đông đảo, ồn ào.

Tự

Từ.

Nem

Một món ăn làm từ thịt lợn, lợi dụng men của các loại lá (lá ổi, lá sung…) và thính gạo để ủ chín, có vị chua ngậy. Nem được chia làm nhiều loại như nem chua, nem thính… Nem phổ biến ở nhiều vùng, mỗi vùng đều có hương vị riêng: Vĩnh Yên, làng Ước Lễ (Hà Đông), làng Vẽ (Hà Nội), Quảng Yên (Quảng Ninh), Thanh Hóa, Đông Ba (Huế), Ninh Hòa (Khánh Hòa), Thủ Đức (thành phố Hồ Chí Minh), Lai Vung (Đồng Tháp)…

Lận

Nhét vào trong người (phương ngữ).

Bạc giác

Hào, bạc cắc, tiền lẻ nói chung (từ cũ).

Cẩm

Hay cò, chức danh cảnh sát trưởng thời nước ta bị Pháp đô hộ, nói gọn từ âm tiếng Pháp commissaire de police.

Ví

Đuổi (theo). Từ này ở Trung và Nam Bộ phát âm thành dí.

Đàng

Đường, hướng (phương ngữ Trung và Nam Bộ).

Chưn

Chân (cách phát âm của Trung và Nam Bộ).

Mọi

Cách gọi người dân tộc thiểu số với hàm ý khinh miệt.

Chú thích chung

Sau khi đàn áp dã man cuộc biểu tình chống sưu thuế năm 1908 ở miền Trung, nhằm xoa dịu và bịt mắt dân ta, năm 1913 giặc Pháp đã tổ chức biểu diễn tàu bay (máy bay) tại Huế và Đà Nẵng thu hút rất đông người xem (ở Huế lên tới 60.000 người). Màn biểu diễn ở Đà Nẵng được tổ chức ở Lầu Đèn (thuộc làng Thạch Thang, nay là phường Thạch Thang, quận Hải Châu), theo Nguyễn Sinh Duy trong Quảng Nam – Những vấn đề lịch sử: Năm 1913, sân bay Đà Nẵng chưa mở. Bãi cát Lầu Đèn lúc ấy là đất hoang, nay là đường Trần Cao Vân chạy đến bờ biển Thanh Bình-Hà Khê thuộc thành phố Đà Nẵng.