Mồng một lưỡi trai

Từ khó

Câu liêm

Dụng cụ gồm một lưỡi quắm hình lưỡi liềm lắp vào cán dài, dùng để móc vào mà giật, cắt những vật ở trên cao. Ngày xưa câu liêm còn được dùng làm vũ khí.

Liềm

Một nông cụ cầm tay có lưỡi cong khác nhau tùy từng loại, phía lưỡi thường có răng cưa nhỏ (gọi là chấu), dùng để gặt lúa hoặc cắt cỏ. Liềm có thể được xem là biểu tượng của nông nghiệp.

Chú thích chung

Có bản chép: Mười lăm.

Trăng náu

Có ý kiến cho rằng trăng náu bắt nguồn từ "trăng đáo" nghĩa là trăng đầy, đủ.

Trăng treo

Có ý kiến cho rằng trăng treo bắt nguồn từ "trăng chiêu," nghĩa là trăng sáng.

Chú thích chung

Có bản chép: phẩy.

Chú thích chung

Chỉ lúc đống rấm trấu đốt un muỗi cho trâu bò đã cháy rám, trăng mới mọc.

Chú thích chung

Lúc này đụn rấm trấu đốt un đã tàn, trăng mới mọc.

Hạ huyền

Mặt trăng vào ngày 22, 23 âm lịch, có hình dáng như cây cung có dây nằm bên dưới (Hạ: dưới; huyền: dây cung).

Chú thích chung

Bài đồng dao nói về các pha của mặt trăng cũng như thời gian trăng mọc. Đọc thêm về pha mặt trăng ở Wikipedia.

Chú thích chung

Có ý kiến cho rằng gương cạm bắt nguồn từ "trương chẩm," nghĩa là xếp gối. Câu này ý nói trăng mọc khi chuẩn bị đi ngủ.

Chú thích chung

Có ý kiến cho rằng chữ bịn rịn bắt nguồn từ "bị rị" (bị: áo ngủ đắp trùm, rị: tối). Câu này có nghĩa là trăng mọc khi mọi người đã đắp chăn ngủ.

Chú thích chung

Câu này có nghĩa là vào ngày hai mươi âm lịch, khi mọi người ngủ say trăng mới mọc.