Vè đi ở

Từ khó

Đồi mồi

Một loài rùa biển, mai có vân đẹp nên thường bị đánh bắt để làm đồ mĩ nghệ (lược, vòng tay, vòng đeo cổ…). Những đốm nám trên da hoặc trái cây cũng gọi là vết đồi mồi.

Giã

Như từ giã. Chào để rời đi xa.

Giã ơn

Cảm tạ ơn. Kíp truyền thu lễ, trao lời giã ơn (Nhị Độ Mai)

Dâu tằm

Loại cây thường được trồng hai bên bờ sông, chủ yếu để lấy lá cho tằm ăn. Lá và rễ dâu cũng là vị thuốc đông y. Quả dâu tằm chín cũng có thể dùng để ăn hoặc ngâm rượu, gọi là rượu dâu tằm. Ở nước ta, dâu có nhiều giống: dâu bầu, dâu da, dâu cỏ, dâu tam bội…

Tằm

Còn gọi là tằm tơ, ấu trùng của loài bướm tằm. Tằm ăn lá dâu tằm và nhả tơ thành kén. Tằm đã sẵn sàng nhả tơ được gọi là tằm chín, có màu vàng óng hoặc đỏ nâu bóng, trong suốt. Tơ tằm dùng để dệt lụa và có giá trị kinh tế cao.

Chửa

Chưa (từ cổ, phương ngữ).

Chiêu đăm

Vẻ buồn bã. Hiếm chi trong chốn non sông, Thiên hương quốc sắc não nùng chiêu đăm. (Truyện trinh thử)

Chuôm

Chỗ trũng có đọng nước ở ngoài đồng.

Chí

Đến, kéo dài cho đến (từ Hán Việt).

Chúa

Chủ, vua.

Niêu

Nồi nhỏ bằng đất nung hoặc đồng, có nắp đậy, dùng để nấu nướng hoặc sắc thuốc. Niêu sắc thuốc thì có thêm cái vòi để rót thuốc.

Khí

Hơi.

Đơm

Lấy, xới cơm hay xôi từ nồi vào vật đựng khác (đơm xôi, đơm cơm).

Cá mè ranh

Cá mè nhỏ.

Giai

Trai (cách phát âm của một số vùng Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ).

Chú thích chung

Có bản chép : Chúa gái.

Chú thích chung

Lại có bản chép là chúa giai.

Đồng quà

Tiền để mua quà bánh.

Tấm

Từ để chỉ từng vật mỏng, dài riêng lẻ như vải, gỗ.

Đòi

Đầy tớ gái còn nhỏ.

Lụa sồi

Lụa dệt bằng tơ tằm nhưng sợi thô, nếu sợi dệt xe đôi thì gọi là sồi xe, khác với lụa tơ tằm được dệt bằng tơ tằm sợi nhỏ nên mỏng, mềm và mịn hơn.

Sề

Đồ đan mắt thưa, nan thô, rộng, to hơn rổ, thường dùng đựng bèo, khoai…

Đành hanh

Chua ngoa, đanh đá.

Cá mè

Tên chung của một số loài cá nước ngọt cùng họ với cá chép, có thân dẹp, đầu to, vẩy nhỏ, trắng. Có nhiều loài cá mè, nhưng cá mè trắng và mè hoa là phổ biến hơn cả. Nhân dân ta đánh bắt cá mè để lấy thịt, mỡ và mật cá, vừa để chế biến thức ăn vừa làm thuốc.